24 lutego 2022 roku wojna na Ukrainie zaskoczyła mieszkańców Żytomierza. Pierwszą reakcją była organizacja wyjazdu dzieci, rodziców i nauczycieli polskiej szkoły im. Ignacego Jana Paderewskiego do Polski. Wiktoria Laskowska, prezeska Żytomierskiego Obwodowego Związku Polaków, podkreśla, że udało się zebrać 12 autobusów, które przewiozły uchodźców do partnerskich miast w województwie śląskim – Płocka i Bytomia.
Dzięki długoletnim kontaktom z lokalnymi samorządami możliwe było szybkie zorganizowanie transportu oraz przyjęcie uchodźców w Polsce. Powracające autobusy przewoziły pomoc humanitarną dla Żytomierza i okolicznych miejscowości, w tym dla Kijowa, gdzie już toczyły się walki.
Dramatyczny moment nadszedł 4 marca 2022 roku. Autobus, który miał wyjechać o 9:00 do Bytomia, opóźnił się o godzinę. W tym czasie o 9:07 rakieta trafiła w liceum nr 25, gdzie odbywały się zajęcia w polskiej szkole. Zniszczone zostały okna, drzwi i sprzęt komputerowy, ale dzięki przypadkowemu opóźnieniu nikt z 50 osób w autobusie nie ucierpiał. Szybka organizacja i sprawne wsiadanie do pojazdów pozwoliły uratować życie kolejnych uchodźców, którzy w Bytomiu zostali przyjęci przez władze miasta i wsparci w pierwszych dniach pobytu w Polsce.
Laskowska podkreśla znaczenie solidarności i pomocy Polaków w tym trudnym czasie. „Chcę podziękować każdemu, kto wspiera Ukrainę – wielu to Polacy z Kartą Polaka, traktowani jako obywatele Ukrainy. Uchodźcy stracili wszystko i nadal walczą o niepodległość nie tylko Ukrainy, ale i Europy oraz całego świata” – mówi prezeska.
Dramat wojny nie oszczędza ani dzieci, ani osób starszych. Pod koniec 2025 roku Żytomierz został ponownie zbombardowany – zginęła czteroletnia dziewczynka, a mieszkańcy żyją w nieustannym zagrożeniu, „od alarmu do alarmu”, bez możliwości prowadzenia normalnego życia. Wiktoria Laskowska przypomniała dramatyczne wydarzenia sprzed ponad stu lat, kiedy bolszewicy zrujnowali polskie wsie i dziedzictwo: „Nie dopuścimy do tego, by Ukraina została dziś zniszczona w taki sam sposób”.
Historia Żytomierza pokazuje, jak wielka determinacja i współpraca społeczności polskiej pozwalała ratować życie, chronić dzieci i zachować polską kulturę nawet w obliczu wojny.
Film, w którym Wiktoria Laskowska opowiada o ewakuacji Polaków z Żytomierza i bieżącej sytuacji w mieście, można obejrzeć na kanale Głos Seniora TV: https://www.youtube.com/watch?v=BV-29jFhcd4
