Polscy seniorzy w Wilnie oraz na Wileńszczyźnie od lat tworzą niezwykle aktywną i zaangażowaną społeczność, która pielęgnuje język, kulturę i historię Polski poza granicami kraju. Ważną rolę w tym procesie odgrywają instytucje polonijne, uniwersytety trzeciego wieku oraz inicjatywy integrujące starsze pokolenie Polaków mieszkających na Litwie.
Dom Kultury Polskiej w Wilnie – centrum życia polonijnego seniorów
W lutym 2001 roku rozpoczął działalność Dom Kultury Polskiej w Wilnie – jedna z największych polskich instytucji na Litwie, skupiająca ponad 30 organizacji społecznych. To właśnie tutaj koncentruje się życie kulturalne, edukacyjne i integracyjne Polaków w Wilnie, w tym również seniorów.
Dom Kultury Polskiej jest dziś ważnym partnerem Ogólnopolskiej Karty Seniora, jako pierwsza instytucja na Litwie honorująca to rozwiązanie. Posiadacze karty mogą liczyć m.in. na 10% zniżki w Hotelu oraz Restauracji „Pan Tadeusz / Ponas Tadas”, co stanowi realne wsparcie dla polonijnych seniorów.
Uniwersytet Trzeciego Wieku w Wilnie – pionier edukacji senioralnej na Litwie
Jedną z kluczowych organizacji działających w Domu Kultury Polskiej jest Uniwersytet Trzeciego Wieku w Wilnie, powstały już w grudniu 1994 roku – w czasach, gdy na Litwie nie istniały jeszcze podobne inicjatywy.
Obecnie UTW w Wilnie liczy 56 słuchaczy, a jego program obejmuje m.in.:
- medycynę i gerontologię,
- historię, literaturę i filozofię,
- sztukę, architekturę i informatykę,
- psychologię oraz prawo.
Zajęcia prowadzą profesorowie z wielu krajów, w tym z Polski. Istotnym elementem działalności są również „wycieczki edukacyjne”, łączące naukę z aktywnością fizyczną i poznawaniem dziedzictwa Wileńszczyzny.
Podczas spotkań z seniorami przekazywane są m.in. magazyn Głos Seniora, polonijna edycja Ogólnopolskiej Karty Seniora, książki, upominki oraz zaproszenia na Senioralia w Krakowie.
Spotkania i współpraca – Wilno jako most łączący Polskę i Polonię
Bardzo owocne okazały się rozmowy z dyrekcją Domu Kultury Polskiej w Wilnie:
- Artur Ludkowski – Dyrektor,
- Krystyna Zimińska – Zastępca Dyrektora,
- Władysław Wojnicz – Kierownik.
Inspirującym doświadczeniem było również spotkanie z Irmina Szmalec, Konsul RP w Wilnie, od lat wspierającą Polaków i polskich seniorów na Litwie, a także z Rajmund Klonowski z redakcji „Kurier Wileński”.
Nowe Święciany i Święciany – Dom Polski i UTW w rejonie święciańskim
Rejon Święciański, oddalony o około 85 km od Wilna, to obszar, gdzie ponad 25% mieszkańców stanowią Polacy. W Nowych Święcianach od ośmiu lat działa Dom Polski, w którym powstała polska filia Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Jedną ze współzałożycielek była Wanda Gołubiewa.
Dziś UTW w Nowych Święcianach i Święcianach skupia około 40 aktywnych seniorów. O wyjątkową, patriotyczną atmosferę spotkań dba seniorski zespół artystyczny „Marzenie”, prowadzony przez Lenę Gryncewicz. Seniorzy nie tylko uczą się i integrują, ale także pielęgnują pamięć historyczną regionu, m.in. wokół postaci Franciszka Żwirki.
Niemenczyn – aktywni seniorzy i optymizm na co dzień
Kolejnym ważnym punktem na mapie polskiej aktywności senioralnej jest Niemenczyn, gdzie Polacy stanowią ponad 50% mieszkańców. Działa tu Polski Uniwersytet Trzeciego Wieku, który wywodzi się ze Stowarzyszenia „Optymiści”.
UTW w Niemenczynie liczy obecnie 34 słuchaczy, uczestniczących w:
- kołach literacko-dramatycznych,
- zajęciach sportowych i komputerowych,
- wykładach z medycyny i ochrony środowiska.
Podczas wizyty Prezes UTW Józefa Gulbicka otrzymała dyplom Honorowego Ambasadora Głosu Seniora.
Wileńszczyzna – serce polskiej tożsamości
Wilno i Wileńszczyzna to miejsca szczególne dla polskiej historii i kultury – ziemia narodzin Józefa Piłsudskiego, Cmentarz na Rossie, Ostra Brama i setki innych miejsc pamięci. To także przestrzeń, w której polscy seniorzy odgrywają kluczową rolę w podtrzymywaniu polskiej tożsamości poza granicami kraju.
Projekt „Głos Seniora Polaków za granicą”, finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polacy i Polonia za granicą 2023, pokazuje, że solidarność, edukacja i aktywność seniorów nie znają granic.
Solidarni z Seniorami ponad granicami – to nie hasło, lecz codzienna praktyka, która realnie łączy Polskę z Polonią na Litwie.