Wilno było jego domem, choć historia rzuciła go na krańce świata – od sowieckich więzień, przez Bliski Wschód i włoskie pola bitew, aż po Antarktydę. W 2026 roku Polonia będzie obchodzić 101. rocznicę urodzin prof. Wojciecha Narębskiego, przypadającą 14 kwietnia, a 28 listopada miną cztery lata od jego śmierci. Żołnierz Armii Andersa, uczestnik kampanii włoskiej i wybitny naukowiec i ambasador Głosu Seniora stał się symbolem losów polskiej emigracji XX wieku.
Urodził się 14 kwietnia 1925 roku we Włocławku, jednak dzieciństwo i młodość spędził w Wilnie – mieście, które na zawsze pozostało mu szczególnie bliskie. To tam, w 1941 roku, został aresztowany przez NKWD za działalność konspiracyjną w Związku Wolnych Polaków i kolportowanie podziemnej prasy. Jako bardzo młody człowiek trafił do więzienia w Gorkim. Wolność odzyskał dopiero po podpisaniu układu Sikorski–Majski.
Po zwolnieniu dołączył do Armii Andersa. Miał zaledwie 16 lat – do wojska trafił dzięki wstawiennictwu starszych żołnierzy. Przeszedł szlak przez Persję i Palestynę, a następnie służył w 2. Korpusie Polskim, w 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii. Tam stał się „Małym Wojtkiem” – towarzyszem słynnego niedźwiedzia Wojtka. Brał udział w kampanii włoskiej, w tym pod Monte Cassino, zawsze podkreślając, że wykonywał jedynie swój obowiązek. Szczególną wagę przywiązywał do zdobycia Ankony – operacji kluczowej dla dalszej ofensywy alianckiej we Włoszech.
Równolegle z wojenną służbą Wojciech Narębski kontynuował edukację – „małą maturę” zdał w Palestynie, a pełną po wojnie w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do kraju w 1947 roku rozpoczął studia chemiczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, a swoją karierę naukową związał z Krakowem. Jako geochemik i petrolog zdobył międzynarodowe uznanie, uczestnicząc m.in. w badaniach Antarktydy. Jego wkład w światową naukę upamiętniono nazwą przylądka Narębski Point – symbolem trwałej obecności polskiej nauki na krańcach świata.
Za zasługi wojenne i naukowe Profesor Wojciech Narębski został uhonorowany licznymi odznaczeniami, m.in. Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Orderem Zasługi Republiki Włoskiej oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Jego dorobek i wartości kontynuuje dziś Stowarzyszenie Narębski Point, które prowadzi działalność patriotyczną i edukacyjną, pielęgnując pamięć o losach Polaków na emigracyjnych szlakach wojny i nauki.
Dla Polonii na całym świecie ta biografia pozostaje przypomnieniem, że polska tożsamość nie kończy się na granicach państwa. Losy Wojciecha Narębskiego łączyły Wilno, Bliski Wschód, Włochy, Wielką Brytanię i Polskę – tworząc opowieść o odpowiedzialności, służbie i skromności. Jak sam powtarzał do końca życia: „Nie róbcie ze mnie bohatera. Robiłem tylko to, co trzeba”.
Autorzy: Łukasz Salwarowski i Maja Herzog